منابع اصلی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه ای و جغرافیا کلیه گرایشها


منابع اصلی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه ای

درس زبان عمومی و تخصصی

1. یالپانیان، علی؛ جزوه ‌ی درس زبان عمومی و تخصصی کنکور کارشناسی‌ ارشد شهرسازی (برنامه ‌ریزی و طراحی شهری)؛ تهران: خانه‌ ی شهرسازان ایران؛ 1389.

2. فلاح منشادی، الهام؛ مجموعه زبان تخصصی کارشناسی­ ارشد برنامه ­ریزی شهری و منطقه ­ای و طراحی شهری؛ تهران: پردازش

3. یالپانیان، علی؛ مجموعه سوالات چهارگزینه­ ای تالیفی کنکور کارشناسی­ ارشد شهرسازی (برنامه ­ریزی شهری و منطقه­ ای و طراحی شهری)؛ تهران: سیمای دانش؛ 1388.

4. کوآن، رابرت؛ فرهنگ شهرسازی؛ تهران: آذرخش.

5. کوآن، رابرت؛ فرهنگ شهرسازی؛ ترجمه: انجمن مترجمین پارسی؛ تهران: پرهام نقش.

6. فرهادی، حسین؛ انگلیسی برای دانشجویان رشته ‌ی شهرسازی؛ تهران: سمت.

7. فرزام، عباس؛ زبان انگلیسی (از دبیرستان تا دانشگاه)؛ انتشارات باستان.

8. Thomas, BJ- Elementary Vocabulary- ناشر: بوستان کتاب

9. Matthiesen, Steven J., Essential Words for the TOEFL, ناشر: شمیم

10. 504

درس مباحث عمومی شهرسازی ایران

1. شيعه، اسماعيل؛ مقدمه ­ای بر مبانی برنامه ­ريزی شهری؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت ايران، مرکز انتشارات.

2- پورمحمدی ، محمد رضا، برنامه ریزی مسکن، انتشارات سمت

3. مجتهدزاده، غلامحسين؛ برنامه­ ريزی شهری در ايران- انتشارات پيام نور

4. کتاب سبز (راهنمای شهرداريها)-جلد اول تا ششم.

5. دانشور، تورج، طرح ­ريزی کالبدی و برنامه ­ريزی منطقه ‌ای در ايران، آذرخش.

6. احسن، مجيد؛ مجموعه قوانين و مقررات شهرسازی، مرکز مطالعات و تحقيقات شهرسازی و معماری ايران.

7. قريب، فريدون؛ شبکه ارتباطی در طراحی شهری؛ تهران: دانشگاه تهران.

8. مقررات شهرسازی و معماری و طرحهای توسعه و عمران، مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران؛ ناشر: دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران.

9. زياری، کرامت ا…؛ برنامه­ريزی شهرهای جديد؛ تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).

10. بهزادفر، مصطفی؛ زیرساختهای شهری

11. مشهدی زاده دهاقانی، ناصر؛ تحليلی از ويژگيهای برنامه ريزی شهری در ايران؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت ايران.

12. عزیزی، محمدمهدی؛ تراکم و کاربردهای آن در شهرسازی؛ تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.

13. دفتر معماری و طراحی شهری معاونت شهرسازی و معماری وزارت مسکن و شهرسازی؛ اصلاح نظام مدیریت توسعه شهری در ایران بر اساس رویکرد راهبردی

14. مرکز آمار ایران؛ سرشماری نفوس و مسکن سال 1385

15. یالپانیان، علی؛ جزوه‌ ی درس مباحث عمومی شهرسازی ایران کنکور کارشناسی‌ارشد شهرسازی (برنامه ‌ریزی و طراحی شهری)؛ تهران: خانه ‌ی شهرسازان ایران؛ 1389.

درس مبانی نظری برنامه ‌ریزی شهری و منطقه ‌ای

1-حسین زاده دلیر، کریم، برنامه ریزی ناحیه ای، انتشارات سمت

2- پورمحمدی، محمد رضا ، برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، انتشارات سمت

3. زیاری، کرامت‌ا…..؛ برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری؛ انتشارات دانشگاه یزد.

4. شيعه، اسماعيل؛ مقدمه ای بر مبانی برنامه ريزی شهری؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت ايران، مرکز انتشارات.

5- شکویی، حسین، دیدگاههای نو در جغرافیای شهری ، انتشارات سمت

6- بنتلی، ایان و همکاران، محیط های پاسخده ، ترجمه دکتر مصطفی بهزادفر، انتشارات دانشگاه علم و صنعت

7- امیر یاراحمدی،محمود، بسوی شهرسازی انسانگرا،شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری

8. دانشور، تورج، طرح ريزی کالبدی و برنامه ريزی منطقه‌ای در ايران، آذرخش.

9. احسن، مجيد ، مجموعه قوانين و مقررات شهرسازی، مرکز مطالعات و تحقيقات شهرسازی و معماری ايران.

10. زياری، کرامت ا….؛ اصول و روشهای برنامه ­ريزی منطقه ­ای؛ يزد: دانشگاه يزد.

11. معصومی اشکوری، سید حسن؛ اصول و مبانی برنامه‌ ریزی منطقه ‌ای؛ تهران: پیام.

12. شیعه، اسماعیل؛ با شهر و منطقه در ايران؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت.

13. فرید، یدا….؛ جغرافیا و شهرشناسی؛ انتشارات دانشگاه تبریز.

14. ربانی، رسول، جامعه شناسی شهری، سمت.

15. رهنمایی، محمدتقی؛ فرآیند برنامه ‌ریزی شهری ایران؛ تهران: سمت.

16. حسینی، سیدعلی؛ مبانی فنی و اجرایی حقوق شهری و منطقه ­ای در ایران؛ انتشارات حق­شناس.

17. حکمت ­نیا، حسن و میر نجف موسوی؛ کاربرد مدل در جغرافیا با تاکید بر برنامه ­ریزی شهری و ناحیه­ای؛ انتشارات علم نوین.

18. مهدی­ زاده، جواد؛ برنامه ­ریزی راهبردی توسعه ­ی شهری (تجربیات اخیر جهانی و جایگاه آن در ایران)؛ وزارت مسکن و شهرسازی.

19. برک ­پور، ناصر و ایرج اسدی؛ مدیریت و حکمروایی شهری؛ تهران: دانشگاه هنر.

20. مدنی­ پور، علی؛ فضاهای عمومی و خصوصی

21. صرافی، مظفر؛ برنامه ­ریزی توسعه ­ی منطقه ­ای

22. پاپلی یزدی، محمدحسین و حسین رجبی سناجر دی؛ نظریه ­های شهر و پیرامون؛ سمت.

23. کمپل، اسکات و سوزان فاینشتاین؛ نظریه ­ی برنامه ­ریزی شهری (1) (سده­ی بیستم)؛ ترجمه­ ی عارف اقوامی­مقدم؛ آذرخش.

24. عبدی دانشپور، زهره؛ درآمدی بر نظریه ­های برنامه ­ریزی با تاکید ویژه بر برنامه ­ریزی شهری؛ دانشگاه شهید بهشتی.

25. مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران؛ مجموعه­ی مباحث و روشهای شهرسازی (اقتصاد و محیط زیست).

26. زنگنه، یعقوب؛ درآمدی بر اقتصاد شهری؛ نشر چاپار.

27. یالپانیان، علی؛ جزوه‌ ی درس مبانی نظری برنامه‌ ریزی شهری و منطقه ‌ای کنکور کارشناسی‌ارشد شهرسازی (برنامه‌ریزی و طراحی شهری)؛ تهران: خانه‌ ی شهرسازان ایران؛ 1389.

درس تاریخ شهر و شهرسازی

4. پاکزاد، جهانشاه؛ سیر اندیشه‌ها در شهرسازی؛ جلد اول، دوم؛ شرکت عمران شهرهای جدید.

5. مشهدی زاده دهاقانی، ناصر؛ تحليلی از ويژگيهای برنامه ريزی شهری در ايران؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت ايران.

6. شیعه، اسماعیل؛ با شهر و منطقه در ايران؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت.

7. موريس، جيمز؛ تاريخ شکل شهر، تا انقلاب صنعتی؛ ترجمه: راضيه رضازاده؛ تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت ايران.

8. حبیبی، سید محسن؛ از شار تا شهر؛ تهران: دانشگاه تهران.

9. استروفسکی، واتسلاف؛ شهرسازي معاصر، از نخستين سرچشمه‌ها تا منشور آتن؛ ترجمه: لادن اعتضادی؛ تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

10. کامروا، سیدمحمدعلی؛ مقدمه ‌ای بر شهرسازی معاصر ایران؛ تهران: دانشگاه تهران.

11. سلطان‌‌زاده، حسین؛ مقدمه‌ای بر تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران؛ نشر آبی (مرکز نظر دانشگاهی).

12. حبیبی، سیدمحسن؛ شرح جریانهای فکری معماری و شهرسازی در ایران معاصر؛ دفتر پژوهشهای فرهنگی..

13. پاکزاد، جهانشاه؛ تاریخ شهر و شهرنشینی در اروپا از آغاز تا انقلاب صنعتی؛ آرمان­شهر.

14-شوای ، فرانسواز ، شهرسازی تخیلات و واقعیات ، ترجمه سید محسن حبیبی ، انتشارات دانشگاه تهران

15- بحرینی ، سید حسین ، تجدد ، فرا تجدد و پس از آن در شهرسازی ، انتشارات دانشگاه تهران

16. یالپانیان، علی؛ جزوه‌ ی درس تاریخ شهر و شهرسازی کنکور کارشناسی‌ارشد شهرسازی (برنامه ‌ریزی و طراحی شهری)؛ تهران: خانه ‌ی شهرسازان ایران؛ 1389.

درس آمار و ریاضیات

1- آذر، عادل و منصور مومنی ، آمار و کاربرد آن در مدیریت، انتشارات سمت

2. رنجبران، هادی؛ ریاضیات؛ نشر کتاب دانشگاهی.

3. رنجبران، هادی؛ آمار و احتمال؛ نشر کتاب دانشگاهی.

4. پورمحمدرضا، نوید؛ جزوه ‌ی درس آمار و ریاضیات کنکور کارشناسی‌ارشد شهرسازی (برنامه ‌ریزی و طراحی شهری)؛ تهران: خانه ‌ی شهرسازان ایران؛ 1389.

5. انصاری، وحید؛ مجموعه نکات و پرسشهای طبقه ­بندی شده­ی کنکور کارشناسی­ارشد (برنامه ­ریزی شهری و منطقه­ای) آمار و احتمال؛ تهران: سیمای دانش؛ 1389.

6. انصاری، وحید؛ مجموعه نکات و پرسشهای طبقه ­بندی شده­ی کنکور کارشناسی­ارشد (برنامه­ریزی شهری و منطقه­ ای) ریاضیات عمومی؛ تهران: سیمای دانش؛ 1389.

7. یالپانیان، علی؛ مجموعه سوالات چهارگزینه­ای تالیفی کنکور کارشناسی­ارشد شهرسازی (برنامه ­ریزی شهری و منطقه­ ای و طراحی شهری)؛ تهران: سیمای دانش؛ 1388.

منابع اصلی کارشناسی ارشد  جغرافیا کلیه گرایشها

کامل ترین منابع ارشد جغرافیا

برنامه ریزی ناحیه ای و روستایی:

  • 1- معصومی اشکوری . سید حسن – اصول و مبانی برنامه ریزی منطقه ای – مولف 76
  • 2- زمردیان محمد جعفر – اصول و مبانی عمران ناحیه ای – طلوع آزادی 64
  • 3- آسایش حسین – اصول و روش های برنامه ریزی ناحیه ای -پیام نور 75
  • 4- آسایش حسین – اصول و روش های برنامه ریزی روستایی -پیام نور 74
  • 5- آسایش حسین – کارگاه برنامه ریزی روستایی – پیام نور 74
  • 6- آسایش حسین – برنامه ریزی روستایی در ایران – پیام نور 75
  • 7- مهندسین مشاور دی- اچ – وی هلند- رهنمود هایی بر برنامه ریزی مراکز روستایی – جهاد سازندگی

جغرافیای روستایی و کوچ:

1-     مشیری . سید رحیم -جغرافیای کوچ نشینی ( مبانی و ایران -سمت 72

2-     امان الهی بهاروند. اسکندر- کوچ نشینی ایران – آگاه 60

3-     مشیری سید رحیم – جغرافیای کوچ نشینی ( مبانی و ایران) – پیام نور 71

4-     فشارکی پریدخت- جغرافیای روستایی ( عمومی)- دالنشگاه آزاد اسلامی 73

5-     مهدوی مسعود – مقدمه ای بر جغرافیای روستایی ایران – سمت 77

6-     مهدوی مسعود – جغرافیای روستایی ایران – پیام نور 74

7-     سعیدی عباس- مبانی جغرافیای روستایی – سمت 77

8-     فرجی عبدالرضا – جغرافیای اقتصادی ایران ج1 کشاورزی پیام نور 74

جغرافیای شهری ( مبانی و ایران):

  • 1- شکوئی حسین – دیدگاه های نو در جغرافیای شهری ج 1 سمت 73
  • 2- فرید یداله – جغرافیا و شهر نشینی – دانشگاه تبریز- 68
  • 3- نظریان اصغر – جغرافیای شهری ایران – پیام نور 72
  • 4- رضوانی علی اصغر – روابط متقابل شهر و روستا با تاکید بر ایران – پیام نور 74
  • 5- شکوئی حسین – جغرافیای شهری -پیام نور 75

برنامه ریزی شهری ( مبانی و ایران

  • 1- زیاری کرامت اله – برنامه ریزی شهر های جدید – سمت 78
  • 2- شیعه اسماعیل – مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری- دانشگاه علم و صنعت – 76
  • 3- مشهدی زاده ناصر – تحلیلی از ويژگی های برنامه ریزی شهری در ایران – دانشگاه علم و صنعت 73
  • 4- مجتهد زاده غلامحسین برنامه ریزی شهری در ایران – پیام نور 77
  • 5- میر اسکار جی کی- در آمدی برمبانی برنامه ریزی شهری – ترجمه سلیمانی محمد و دیگران – جهاد دانشگاهی تربیت معلم – 76
  • 6- رهنمایی محمد تقی – مجموعه مباحث و روشه ای شهر سازی – 2 -جغرافیا- وزارت مسکن و شهرسازی 69

منابع آب و خاک :

  • 1- کردوانی پرویز- منابع و مسایل آب در ایران- ج 1 دانشگاه تهران
  • 2- کردوانی پرویز – منابع و مسایل آب در ایران .ج 2 ( آبهای شور) -قومس 69
  • 3- کردوانی پرویز – مناطق خشک -ج 1 دانشگاه تهران 69
  • 4- کردوانی پرویز – جغرافیای خاک ها – دانشگاه تهران 68
  • 5- کردوانی پرویز – جغرافیای خاک ها- پیام نور 72
  • 6- صداقت محمود- منابع و مسایل آب – پیام نور 74
  • 7- علیزاده امین – اصول هیدرولوژی کاربردی – آستان قدس رضوی 68
  • 8- مهدوی مسعود – هیدرولوژی آبهای سطحی ایران – سمت 73
  • 9- رامشت محمد حسن – جغرافیای خاک ها – دانشگاه اصفهان 72
  • 10- بای بوردی محمد – خاک . تشکیل و طبقه بندی – دانشگاه تهران

منابع کارشناسی ارشد جغرافیا در گرایش آب و هوا شناسی:

•1.      علیجانی ، بهلول . کاویانی ، محمد رضا : مبانی آب و هواشناسی  انتشارات سمت . چاپ 73

•2.      علیجانی ، بهلول : آب و هوای ایران  . انتشارات پیام نور چاپ 76

•3.      صداقت ، محمود : زمین و منابع آب . پیام نور 72

•4.      جعفر پور ، ابراهیم :آب و هوا شناسی دانشگاه تهران 69

 

 

 

ضرایب دروس دوره کارشناسی ارشد

رشته

انتخابی

دروس

طبیعی

سیاسی

شهری

روستایی

زبان تخصصی و عمومی

جغرافیای شهری( مبانی و ایران)

جغرافیای روستایی و عشایری(مبانی و ایران)

برنامه ریزی شهری ( مبانی و ایران )

مبانی جغرافیای طبیعی

فلسفه جغرافیا

برنامه ریزی روستایی و ناحیه ای

ژئومورفولوژی ( مبانی و ایران)

آب و هوا شناسی ( مبانی و ایران)

منابع آب و خاک  ( مبانی و ایران )

مبانی جغرافیای انسانی ( شهر و روستا)

جغرافیای سیاسی ( مبانی و ایران )

جغرافیای جمعیت ( مبانی و ایران )

2

0

0

0

0

1

0

2

2

2

1

0

0

2

0

0

0

1

1

0

1

0

0

2

2

1

2

2

0

2

1

1

2

0

0

0

0

0

0

2

2

2

0

1

1

2

0

0

0

0

0

0

فلسفه جغرافیا:

  • 1. شکوئی ، حسین .اندیشه های نو در فلسفه جغرافیا ج 1و2 گیتاشناسی 1377
  • 2. شکوئی ، حسین . فلسفه جغرافیا . گیتا شناسی 1364
  • 3. شکوئی ، حسین .کلیات فلسفه جغرافیا . پیام نور .1369
  • 4. شکوئی ، حسین . مکتب های جغرافیایی و جغرافیای کاربردی . آستان قدس رضوی.1368
  • 5. فرید . ید اله . سیر اندیشه در جغرافیای انسانی . دانشگاه تبریز 1372
  • 6. مشیری . سید رحیم . منابع و ماخذ جغرافیایی . پیام نور 1376

منابع جغرافیای انسانی:

  • 1- ماکس دریو -جغرافیای انسانی- ترجمه سیروس سهامی .رایزن- 74
  • 2- صفی نژاد جواد – مبانی جغرافیای انسانی. دانشگاه تهران . 71
  • 3- بدری فر . منصور – جغرافیای انسانی ایران . پیام نور 77

جغرافیای سیاسی :

  • 1- میر حیدر ( مهاجرانی ) دره – مبانی جغرافیای سیاسی – سمت 77
  • 2- الاسد بر دراسیدل و جرالد اچ بلیک – جغرافیایس سیاسی خاورمیانه و شمال افریقا ترجمه دره میر حیدر – دفتر مطالعات سیاسی و بین الملل 70
  • 3- عزتی . عزت اله – ژئو استراتژی – سمت 73
  • 4- عزتی . عزت اله – ژئو پلتیک – سمت . 71

جغرافیای جمعیت :

  • 1- مهدوی مسعود -اصول و مبانی جغرافیای جمعیت – قومس = 77
  • 2- مهدوی . مسعود – جغرافیای جمعیت – پیام نور 72
  • 3- نظریان . اضغر – جغرافیای جمعیت ایران – پیام نور 76
  • 4- فرید . یداله – جغرافیای جمعیت – دانشگاه تبریز .74

اصول و تکنیک های عکس های هوایی و ماهواره ای :

  • 1- زبیری . محمود و دالکی .احمد – اصول تفسیر عکس های هوایی – دانشگاه تهران . 71
  • 2- علیزاده ربیعی .حسن – سنجش از دور ( اصول و کاربرد ) -سمت . 73
  • 3- علیجانی . بهلول -اصول عکس های هوایی ( جغرافیا) -پیام نور 71
  • 4- رضوانی . علی اضغر – کاربرد عکس های هوایی و ماهواره ای در جغرافیا – پیام نور 74
  • 5- چهرازی . علی بابا – فتوژئو لوژی -پیام نور 70

کارتوگرافی :

  • 1- زاهدی مجید -مقدمه ای بر کارتوگرافی – سمت 73
  • 2- جداری عیوضی . جمشید- نقشه و نقشه خوانی در جغرافیا – پیام نور 69
  • 3- کشکولی . قاسمعلی – نقشه برداری نظری – پیام نور 74
  • 4- نوبخت . شمس – نقشه برداری – دانشگاه علم و صنعت 72

ژئو مورفولوژی ( مبانی و ایران):

  • 1- محمودی فرج اله – ژئومورفولوژی ج 1 (ژئومورفولوژی ساختمانی و دینامیک بیرونی) دانشگاه تهران 75
  • 2- محمودی . فرج اله – ژئومورفولوژی ج 2 (ژئومورفولوژی اقلیمی) دانشگاه تهران 70
  • 3- محمودی فرج اله – ژئومورفولوژی دینامیک – پیام نور 74
  • 4- محمودی فرج اله – ژئومورفولوژی ساختمانی – پیام نور 76
  • 5- جداری عیوضی . جمشید – ژئومورفولوژی ایران – پیام نور- 76
  • 6- حریریان محمود – کلیات ژئومورفولوژی ایران – دانشگاه آزاد اسلامی 69
  • 7- محمودی فرج اله – ژئومورفولوژی اقلیمی – پیام نور 76
  • 8- خیام . مقصود – ژئومورفولوژی ساختمانی – نیما 66
  • 9- احمدی حسن – ژئومورفولوژی کاربردی – دانشگاه تهران

 



لینک منبع

معيارهاي زيبايي شناسي و سيماي نابهنجار شهري



معيارهاي زيبايي شناسي و سيماي نابهنجار شهري


 




 عکس:فارس نیوز


هنگامي كه صحبت از سيماي شهر به ميان مي آيد آنچه از شهرهاي امروزي در ذهن تداعي مي شود ملغمه اي است از طرح ها و رنگ ها و فرم هايي كه بي هيچ محتوايي عميق، زشتي و نابهنجاري را با چشم و ذهن شهروندان عجين ساخته است. بي شك اين نابهنجاري نتيجه افول ارزش هاي زيبايي شناسي در بستر فرهنگي جامعه ايراني معاصر است. بجاست تا پس از بررسي معيارهاي زيبايي شناسانه خلق هنر و معماري به بررسي اين مقوله در مورد معماري امروز ايران بپردازيم.


ادامه مطالب





لینک منبع

انواع شهرهاي جديد از نظر نوع عملکرد و ساختار




 


شهرهاي عمده و مراکز تصميم گيري سياسي: برازيليا،شانديگار ،اسلام آباد، بلگراد جديد ،تيتوگراد


شهرهاي صنعتي: نووا-هوتا در لهستان ؛دونوجواروس در مجارستان؛براتسک در سيبري


شهرهاي اراضي جمعيت پذير : زويدرزي در هلند


شهرهاي دانشگاهي يا پژوهشگران :تسکوبا در ژاپن ،آمادمگورو دوک نزديک نووسي بيرسک


شهرهاي اقماري: اين شهرها در درون حوزه کلانشهرها شکل گرفته ،با شهر مرکزي پيوند هاي عملکردي محکمي دارند. بنابراين زمان جابجايي نبايد از 30 تا 45 دقيقه تجاوز کند .اين شهرها از نظر کل تراکم و شيوه زندگي اصولا تداوم الگوي سکونتي حومه نشين به شمار مي روند.تراکم خالص اين سکونتگاه ها بين 12 تا 37 نفر در هکتار است و وسعت آنها معمولا بين 400 تا 6هزار هکتار و گاه بيشتر است . هارلو در اطراف لندن ،رستون نزديک واشنگتون ؛


شهرهاي در حال استعمار: هيزپانو –امريکن ،شهرهاي اروپايي شمال آفريقا در جهت بهره برداري از منابع يا صنايع …


شهرهاي جديد پيوسته :اين اصطلاح را هاروي پارلوف براي توصيف شهرهايي که در محدوده شهرهاي موجود احداث مي شوند به کار مي برد .در واقع ،اين الگو در جوار ما در شهر و مجتمعهاي بزرگ براي رفع مشکل انباشتگي مسکوني آن ها ايجاد مي شوند.


شهرهاي جديد موازي: به علت وجود موانع جغرافيايي و طبيعي دو شهر در مجاور هم شکل گرفته ،گسترش مي يابند يا ممکن است در ابتدا يک شهر قديمي شکل بگيرد و بعد به دليل وجود موانع ياد شده ،شهر جديدي رونق يابد .اسلام آباد و راولپندي در پاکستان نمونه اين شهرها هستند .


شهرهاي جديد مهاجرنشين :هدف از ايجاد شهرهاي جديد مهاجر نشين ،تخليه شهرها با عمل مهاجرت ،حفظ تعادل ميان جمعيت در محيط در کل شهرهاي و بهره مندي از نيروي انساني و منابع طبيعي يک ناحيه است .شهرهاي جديد مهاجر نشين را مي توان براساس منشا عملکرد آنها به 5 طبقه ي شهرهاي کشاورزي ،،نظامي ،تجاري ،مراکز ناحيه اي ،معدني ،بازيابي زميني از دريا تقسيم کرد .


شهرهاي جديد سرريزپذير :اين شهرها براي خنثي کردن و کنترل رشد شتابان شهرهاي بزرگ و نيز جذب و انتقال بخشي از جمعيت آن ها احداث مي شوند.





لینک منبع

مروری بر سیر تاریخی تکامل نظریه‌های برنامه‌ریزی شهری


مروری بر سیر تاریخی تکامل نظریه‌های برنامه‌ریزی شهری

 

از زمان “رم” کلاسیک تا “فلورانس” عصر رنسانس و “لندن” دوره جورجیا، تاریخ شهرنشینی مملو از شهرهایی است که مهم‌ترین سنت شهری را از خود نشان داده‌اند. این شهرها مکان‌هایی بوده‌اند برای نمایش ایده‌ها و افکار جدید که ما را از دانش نسل‌های متمادی قبل از آن، شیوه‌های طراحی، نیروهای اقتصادی و تنوع فرهنگی موجود در آن‌ها، آگاه می‌کردند. اما برخلاف گذشته، تاریخ شهر‌نشینی اخیر از انحطاط روابط بین مردم و مکان زندگی‌شان (شهر) خبر می‌دهد. امروزه شهرهای جهان تاوان سنگینی را به خاطر رهبری انقلاب صنعتی پرداخته‌اند. شهرهای صنعتی با ایجاد انواع آلودگی‌ها، تراکم‌ها و تمرکزها، زاغه‌ها و مناطق فقیرنشین، اعتماد مردم را از شهرها برای ایجاد محیط و کالبدی مناسب برای یک زندگی شهری و انسانی سلب کرده‌اند.
به همین دلیل بسیاری از “پیشگامان” برنامه‌ریزی شهری از قرن نوزدهم تا بیستم میلادی، از “هاوارد” تا “لوکوربوزیه” در جستجوی راهی برای نجات شهرها از این وضعیت بوده‌اند. در این دوره، آثار “موریس”، “راسکین” و پیروان آن‌ها، چهره و نمایش ایده‌آ‌لی از نظم و سنت گمشده شهرهای پیش از صنعتی شدن را ارائه داده‌اند که هنوز هم نگرش به شهرهای امروز تحت تأثیر آن‌هاست. تلاش‌های صاحب‌نظران و متخصصان برای رهایی از وضعیت این‌گونه شهرها نتایج مختلفی در بر داشته است که نگاهی به تاریخ برنامه‌ریزی شهری روند تحولات آن‌ها را نشان می‌دهد. (اسدی، ۱۳۸۰)
شهرسازی به مفهوم ساختن و نه پدید آمدن شهر، با آغاز شهرنشینی بشر در حدود ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در ناحیه‌ای تحت عنوان “هلال حاصلخیز” شروع شده است (سیف‌الدینی، ۱۳۸۱) و تاکنون به اشکال مختلف و گوناگونی انجام گرفته است که در سه گونه کلی به شرح زیر قابل دسته‌بندی می‌باشند : (سعیدنیا، ۱۳۷۸)
– شهرهایی که به دستور شاه- “کاهن”‌های باستانی به عنوان مراکز مذهبی- حکومتی بنیان گذاشته شدند؛
– شهرهایی که پادشاهان و حکام، به عنوان قرارگاه حکومتی یا نظامی و یا به قصد تسلط بر مستعمره‌ای در سرزمین‌های اشغالی احداث می‌کردند؛
– سکونتگاه‌های جدید که برای اسکان جمعیت‌ها یا تأسیس مراکز فعالیت‌های اقتصادی از سوی دولت‌ها و شرکت‌ها ساخته می‌شدند؛
برنامه‌ریزی شهری در دنیای غرب روند تکاملی طولانی از اولین شهرهای شناخته شده در “مصر”، “بین‌النهرین”، “دجله” و “فرات” تا شهرهای جدید انگلستان در اوایل قرن بیستم و حفظ آثار تاریخی و استفاده مجدد و تطبیقی از بافت‌های کهن در زمان حال داشته است. برنامه‌ریزی شهری به عنوان هنر و علم، تقریباً حدود ۶۰۰۰ سال در حال تغییر و تحول بوده است و هنوز هم روند تکامل خود را طی می‌کند. (سیف‌الدینی، ۱۳۸۱)
برنامه‌ریزی شهری با گسترش شهرهای پادشاهی توسط “سومریان” آغاز شد. این پادشاهان شهرهایی را ساختند که دارای استحکامات نظامی و بازاری برای محصولات کشاورزی بود. این شهرها، به صورت برنامه‌ریزی شده و در اطراف یک بنای مذهبی “زیگورات” شکل می‌گرفتند. قصرها و ساختمان‌های عمومی در مجاورت معبد و در درون حصار شهر بنا می‌شدند. تمدن مصر نیز در این زمان با احداث شهرهای کوچکتر، که دائمی نبودند و به طور موقت برای ساخت اهرام بنا می‌شدند، شکوفا شد. به طور کلی برنامه‌ریزی برای مکان‌یابی شهرهای این دوره (عصر مفرغ) براساس امکانات ارتباطی، کشاورزی، بازرگانی، دفاعی و دسترسی به آب انجام می‌گرفت. (همان)
همزمان با این اقدامات در “یونان”، تمدن غربی با ایجاد یک روش اخلاقی و سیاسی از شهروند بودن که “دموکراسی” نامیده می‌شد، رشد کرد. به دنبال این تحول، مکان “مجلس دموکراتیک” در طرح شهر به عنوان مرکز شهر، جایگزین “قصر فرمانروا” شد. با رشد دموکراسی، خانه‌ها و تسهیلات جامعه به عنوان مهم‌ترین اجزاء طرح شناخته شدند. همراه با این تحولات (افزایش نظم و ساختار شهری)، “هیپوداموس” اولین تفکر و اساس تئوریکی برنامه‌ریزی فیزیکی در شهرها را پایه‌گذاری کرد. وی با الهام از شهرهای سومری و مصری، برای این که به فضاهای شهری یک شکل هندسی بدهد، الگوی شبکه شطرنجی را پیشنهاد کرد. همچنین برای جلوگیری از تعرضات شخصی به اماکن عمومی و فضاهای رفت و آمد، اقدام به وضع مقررات ساختمانی نمود. از نظر او تنها شهر “آتن” به عنوان پایتخت باید جمعیت بالای ده هزار نفر داشته باشد و سایر شهرها به خاطر مسائل بهداشتی، رفاهی و … باید جمعیت کمتری داشته باشند. این اولین نمونه شناخته شده محدودیت‌های فیزیکی رشد و توسعه در برنامه‌ریزی شهری است. (همان)
“ارسطو” در کتاب “سیاست” خود در باب پیدایش برنامه‌ریزی شهری و بنیان‌گذاران آن چنین می‌نویسد “هیپوداموس از اهالی میلتوس، خالق هنر برنامه‌ریزی شهری است. او خیابان‌بندی پیرائوس را طرح ریخت و برنامه‌ریزی شهری از برای ده هزار نفر را تدوین کرد.” (پالن، ۱۹۷۵)
در دوره‌های بعد، مهاجرت شهروندان ثروتمند و رهبران یونانی از شهرها به حومه‌ها، خلاء رهبری در امور شهر را به وجود آورد و در واقع اولین فرسایش در شهرها به دلیل جابجایی و حرکت مردم به وقوع پیوست. در این زمان، در حالی که نواحی حومه‌ای در حال پیشرفت بود، یک چرخه باطل از فرسایش در هسته شهر در جریان بود. (سیف‌الدینی، ۱۳۸۱)
در دنیای قدیم و تا قبل از “تمدن یونانی”، معماری در اوج بود، اما در دوره یونانی که دوره انتقال به “برنامه‌ریزی شهری” محسوب می‌گردد، مسائل شهر و شهرسازی مورد توجه و اولویت قرار گرفتند. در دوران امپراطوری رومی‌ها، رم مرکز دنیای غرب بود. رومی‌ها با افزایش جمعیت با مشکلات و کمبودهای مسکن، حمل و نقل و خدمات مواجه شدند و برای پاسخگویی به این مسائل اقدام به ساخت مسکن چند طبقه، تدوین مقررات ساختمانی و تجهیز شبکه‌های آبرسانی نمودند. علاوه بر این، با توجه به شبکه‌های ارتباطی و احداث جاده‌های بین شهری (توجه به شبکه ارتباطی و درک اهمیت آن)، به عنوان اولین “برنامه‌ریزان منطقه‌ای” ظهور کردند. (همان)
دنیای قدیم، یک الگوی با دوام برنامه‌ریزی برای شهرها تبیین کرد. با توجه به این الگو، شهرها بر چهار اساس “فیزیکی”، “اقتصادی”، “سیاسی” و “اجتماعی” ساخته می‌شوند : (همان)
– اساس فیزیکی شهر
ساختمان‌ها، جاده‌ها، پارک‌ها و سایر خصوصیاتی است که به شهر شکل می‌دهند؛
– اساس اقتصادی شهر
دلیلی برای موجودیت شهر فراهم می‌آورد؛
– اساس سیاسی شهر
برای ترتیب و نظم شهر لازم است؛
– اساس اجتماعی شهر
برای معنی و هویت شهر لازم می‌باشد؛
در این دوران، برنامه‌ریزان طرح‌های خود را در جهت پاسخگویی به خواسته‌های گروه قانون‌گذار و رهبران جامعه خلق می‌کردند نه برای ارضاء هنری یا آرزوها و ایده‌های شخصی خود. برنامه‌ریزان در این دوره، تحت شرایط و محدودیت‌های فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، راه‌حل‌هایی را برای حل مسائل شهری ارائه می‌دادند. (همان)
رومی‌ها، به عنوان سمبلی از قدرت و حضور دولت، شهرهای برنامه‌ریزی شده‌ای را احداث کرده بودند که بعد از سقوط رومی‌ها، بربرها بسیاری از این شهرها را نابود یا آن‌ها را به عنوان استحکامات نظامی در جنگ‌های محلی استفاده کردند. در این دوره زندگی شهری تمامیت خود را از دست داده و مجدداً تمدن روستایی ظهور کرد. قدرت مرکزی سقوط کرده و قدرت‌های محلی شکل گرفتند. تا قرن یازدهم نیاز کمی برای برنامه‌ریزی شهری وجود داشت، چرا که در این دوره در تمدن غرب هیچ شهر واقعی ساخته یا بازسازی نشد و شهرهای ساخته شده در این دوره، براساس قدرت کلیسا شکل می‌گرفتند. این شهرها منعکس کننده نفوذ مسیحیت بر تفکر غربی بودند. (همان)
در قرن پانزدهم دو پدیده تأثیرگذار بر شهرسازی رخ داد. اولین پدیده کشف “باروت” و استفاده از آن در امور جنگی بود. نتیجه فوری این کشف دوباره‌سازی شهرها با دیوارهایی با فاصله زیاد از شهرها برای ایجاد یک منطقه حفاظتی- دفاعی بود، هر چند که رشد جمعیت و قدرت باروت باعث گردید که این دیوارها به زودی برداشته شوند. دومین پدیده شکوفایی “رنسانس” بود. پیامد این پدیده علاقه زیادی نسبت به هنر و علوم انسانی پدید آمد، به طوری که تأثیر آن بر برنامه‌ریزی شهری بیشتر هنری بود تا این که اصولی باشد. در نتیجه، شکل اصلی و الگوی شهر‌ها بدون تغییر باقی‌ماند و توجه به زیبایی داخلی کلیساها و ساختمان‌های عمومی معطوف گردید. در دوران رنسانس چندین مفهوم جدید در برنامه‌ریزی شهری ظهور کرد. در طراحی شهر، “سبک محوری” مقدم شد، به این معنی که شکل شهر یک خط مرکزی سازمان ‌دهنده داشت. همچنین استفاده از فضاهای باز، میدان‌های رسمی و … رواج یافت. رنسانس مفهوم “طراحی شهر” را ایجاد کرد، به این معنی که شهرها نه تنها به دلایل کارکردی، بلکه تحت تأثیر عوامل زیبایی‌شناختی می‌توانند برنامه‌ریزی شوند. به عبارت دیگر، برنامه‌ریزی شهری باید زیبایی را به تناسب فرم و عملکرد مورد توجه قرار دهد. (همان)
انتقال از دوره رنسانس به “دوره باروک”، با ساختن بناهای یادمانی بزرگ و با شکوه صورت گرفت. مهم‌ترین الگوهای برنامه‌ریزی شهری در این دوران به کارگیری و ساخت استادانه مفاهیم طراحی شهری مربوط به دوره رنسانس بود. در همین راستا “خط مرکزی” یا محور سازمان ‌دهنده شهر به عنوان سمبلی از درخشندگی و قدرت امپراطوری‌ها به همراه فضاهای باز در همه شهرها به وجود آمد. این عصر، یک برداشت همیشگی از خود به جای گذاشت “همه شهرها می‌توانند زیبا و روح‌بخش باشند.” ایده‌ای که به طور موقت توسط انقلاب صنعتی تغییر داده شد. (سیف‌الدینی، ۱۳۸۱)
همانطوریکه کشف باروت اثرات زیادی بر فضاهای شهری داشت، “اختراع موتور بخار” نیز شروعی برای انقلاب صنعتی و تأثیرات آن بر شهرها بود. اثرات اولیه انقلاب صنعتی شامل افزایش تراکم و انبوهی، مخاطرات امنیتی و آلودگی آب و هوا بوده و در مقایسه با کشف باروت، سبب گستردگی بیشتر شهرها شد. کلید صنعتی شدن شهرها، توسعه حمل و نقل بود؛ بنابراین خیابان‌های جدید، شبکه خطوط راه‌آهن، کشتی‌رانی و … درنظر گرفته شد. از آنجایی که این تغییرات بر روی الگوهای موجود (الگوی سنتی) پیاده شد، اغلب موجب ناسازگاری و بروز مشکلاتی گردید. بیشتر شهرهای بزرگ در وضعیت نامطلوبی قرار گرفتند، به طوری که افرادی که امکان ترک داخل شهرها را داشتند به حاشیه شهرها پناه بردند؛ در حالی که کارگرانی که دستمزد پایین دریافت می‌کردند، ناچار به زندگی در نواحی شلوغ مرکزی بودند. رشد شهرها و مشکلات صنعتی شدن، آنچنان سریع بود که حرکت‌های اصلاحی در بسیاری از کشورهای پیشرفته آغاز گردید و قوانین و مقرراتی برای ایجاد شهری سالم‌تر و کارآتر تدوین شد. (همان)
در قرن نوزدهم کوشش‌های اولیه در راه اصلاح نابسامانی‌های شهر صنعتی در دو حالت بیان می‌شد. برخی معتقد بودند که باید شهرهایی جدید پدید آورد و شکل‌هایی از همزیستی اجتماعی ارائه می‌دادند که بیشتر جنبه “آرمان‌گرایی” انسانی داشت. “اصلاح‌طلبانی” مانند “آون”، “سن‌سیمون” و “فوریه” به این گروه تعلق دارند. اما آن‌ها فقط به توصیف “شهر آرمانی” خود قناعت نکرده و به واقعیت‌ها نیز توجه داشتند. برخی دیگر می‌کوشیدند مسائل شهری را جدا از یکدیگر حل کنند و بدون توجه به وابستگی مسائل به همدیگر و یکپارچگی اندام‌های شهری، برای هریک از مسائل، پاسخی جداگانه می‌یافتند. این گروه برای اولین‌بار مقررات بهداشتی و ساخت تأسیسات جدید را برای شهر مطرح کردند و در حقیقت بانیان اولین مقررات جدید شهرسازی به شمار می‌روند. (سعیدنیا، ۱۳۷۸) این قوانین و مقررات به مراجع شهری اجازه می‌داد که توسعه‌های شهری و ساخت و سازها را کنترل کنند. اولین قانون مرتبط با بهداشت عمومی در انگلستان تعریف شد که با استانداردهای مسکن سر و کار داشت. (بنه‌ولو، ۱۳۵۵/۱) کشورهای فرانسه و آلمان نیز برای بهبود وضعیت شهرهای خود، شروع به اقداماتی در رابطه با منطقه‌بندی، کنترل کاربری‌ها و ارتفاع ابنیه، تأمین امکانات زیربنایی، سیستم حمل و نقل و … نمودند. برخی از مورخین برنامه‌ریزی معتقدند که طرح “هوسمان” در اواسط قرن نوزدهم برای پاریس، خاستگاه و مبدأ برنامه‌ریزی شهری مدرن است. در مجموع شروع برنامه‌ریزی مدرن را می‌توان به اواخر قرن نوزدهم، یعنی زمانی که “نهضت” بهبود مسکن، شهرهای جدید و … در حال شکل‌گیری بود، نسبت داد. در این دوران همواره ایده “شهرهای جدید” به عنوان شروع حرکت برنامه‌ریزی شهری عنوان می‌شود. (سیف‌الدینی، ۱۳۸۱)
در واقع، در این زمان واکنش مصلحین و مسئولین اجتماعی در برابر زشتی شهرها و محله‌های کارگرنشین و اغتشاش در حومه‌های صنعتی دو طرز فکر متفاوت در شهرسازی پدید آورد؛ یکی تفکر شهرسازان “آینده‌نگر” که علل بیماری شهرهای صنعتی را مورد پژوهش قرار می‌دادند و احداث شهرهایی نو را که با نیازهای جدید انسان‌ها هماهنگی داشته باشند، پیشنهاد می‌کردند و دیگری، تفکر شهرسازان “گذشته‌گرا” که از میراث معماری گذشته دفاع می‌کردند. بدین‌گونه شهرسازان به دو دسته “محافظه‌کار” و “مترقی” تقسیم شدند که به شدت با یکدیگر در تعارض بودند. (راگون، ۱۳۵۳)
در آستانه قرن بیستم هاوارد به عنوان یکی از پیشگامان نظریه‌پردازی شهرهای جدید، طرح “باغ‌شهرها” را به عنوان راه‌حلی برای مسائل برنامه‌ریزی شهری پیشنهاد کرد. (سعیدنیا، ۱۳۷۸) این طرح با شلوغی و تراکم شهرهای صنعتی از طریق ساختن باغ‌شهرهایی خارج از نواحی توسعه یافته، مبارزه می‌کرد. در حالی که هاوارد به عمل روی آورده بود، “پاتریک گدس” کمک اصلی فلسفی این عصر را انجام داد. گدس معتقد بود که برنامه‌ریزی فیزیکی به تنهایی نمی‌تواند شرایط زندگی شهری را بهبود بخشد، مگر این که با برنامه‌ریزی اقتصادی و اجتماعی همراه گردد. از دیدگاه وی، “شبکه اجتماعات شهری” می‌تواند در یک مقیاس منطقه‌ای، شامل شهر و حوزه نفوذ اطراف آن شود. گدس اصرار بر پیچیدگی و تنوع در برنامه‌ریزی داشت تا از این طریق امکان برنامه‌ریزی جامع، در مقیاس وسیع را فراهم سازد. بدون کمک وی، تکامل برنامه‌ریزی شهری به تأخیر می‌افتاد. (سیف‌الدینی، ۱۳۸۱)
از دیدگاه گدس شهر یک سیستم پیچیده بود؛ بنابراین متدلوژی سنتی شهرسازی که شامل یک رشته عملیات حرفه‌ای و فیزیکی براساس برداشت‌های تجربی و ادراکات شخصی بود، کنار گذاشته شد و نظریات وی به مدت شصت سال، پشتوانه نظری الگوی “طرح‌های جامع”(Comprehensive Plan) گردید. (سعیدنیا، ۱۳۷۸) نظریات گدس، کمک‌های مؤثری در تکامل و شکل‌گیری برنامه‌ریزی شهری و روش‌های آن ایفا کرده است. این نظریه تا اواسط دهه ۱۹۶۰ میلادی، نظریه غالب بود، اما به دلیل نواقص و مشکلات اساسی و تأکید بیش از حد بر کارکردگرایی، عوامل کالبدی و یک‌سونگری کنار گذاشته شد.
در بستر چنین شرایطی، برنامه‌ریزی شهری، نیز در اوایل قرن بیستم با این هدف به وجود آمد که تمام فعالیت‌های مربوط به توسعه و عمران شهری را چه در حال و چه در آینده، تحت انتظام و نظارت بخش عمومی درآورد. این نوع برنامه‌ریزی همچنان بر اصول برنامه‌ریزی جامع و برنامه‌ریزی عقلانی استوار بود و در عمل به صورت الگوی طرح جامع کاربرد جهانی پیدا کرد.
تا حدود دهه‌ی ۱۹۶۰، معمولا چنین تصور می‌شد که شهر و مسائل آن، مثل هر پدیده‌ی دیگر، به کمک تعقل و علوم مختلف قابل شناخت و در نتیجه قابل نظارت وهدایت است و فقط می‌باید از علوم و فنون مختلف در این راه کمک گرفت. اما تجارب و تحولات بعدی، تردیدهای جدی در این نحوه نگرش به شهر و برنامه‌ریزی برای آن به وجود آورد. اولا معلوم شد که ماهیت شهرها، بسیار پیچیده‌تر از آن است که گمان می‌رفت. ثانیا میزان و نوع مداخله در ساختار وعملکرد شهرها، امری بسیار حساس است و احتمالا با عوارض پیش‌بینی نشده همراه خواهد بود.
در نتیجه‌ی این تحولات و تغییر دید‌گاه‌ها نسبت به برنامه‌ریزی جامع و عقلانی، از سوی دیگر وقوع انقلاب علمی در رشته‌های مختلفی چون جغرافیا، مدیریت و نهایتاً “سیبرنتیک” و علوم کامپیوتری، “دیدگاه سیستمی (تئوری برنامه‌ریزی رویه‌ای)” خلق شد. این الگوی جدید برنامه‌ریزی در دهه‌ی ۱۹۶۰ در انگلستان و آمریکا رواج پیدا کرد، الگوی برنامه‌ریزی راهبردی (استراتژیک) از درون این نظریه و در ادامه‌ی آن ارائه شد.
اما از حدود دهه‌ی ۱۹۸۰، به دنبال ظهور تحولات جدید سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در غرب، الگوی برنامه‌ریزی راهبردی نیز، در معرض انتقاد و اصلاح قرار گرفته و نظریه‌ها و دیدگاه‌های جدیدی در جهت تکمیل برنامه‌ریزی شهری و روش‌های عملی و اجرایی آن به ظهور رسیده است، از جمله می‌توان به نظریه‌های برنامه‌ریزی دموکراتیک، برنامه‌ریزی فرایندی، برنامه‌ریزی مشارکتی، برنامه ریزی حمایتی و برنامه‌ریزی خرد خرد، اشاره کرد. این وضعیت، باعث پیدایش انواع نظریه‌ها، روش‌ها و فنون برای اصلاح و تکامیل برنامه‌ریزی شهری در طول چند دهه‌ی اخیر شده است. به همین دلیل، موضوع برنامه‌ریزی شهری، هم در عرصه‌ی تولید وهم در عرصه‌ی عملی، با ابهامات و مشکلات زیادی روبه‌رو شده که گاهی از آن به عنوان بحران شهرسازی یاد می‌شود.
دوره‌ی معاصر را عصر “تکثرگرایی تئوریکی” می‌خوانند. در این دوره تئوری‌های مختلفی ارائه شده است، ولی بیشتر آن‌ها از عمل و برنامه‌ریزی عملی جدا بوده‌اند؛ اما نکات کلیدی موردنظر در برخی از آن‌ها بر برنامه‌ریزی عملی و جهت‌گیری‌های بعدی، بسیار مؤثر بوده است. با وجود تمام انتقاداتی که در این دوره به برنامه‌ریزی سیستمی وارد شده است، باز هم این تئوری با انجام تغییراتی که نتیجه انتقاد تئوری‌های دیگر بود، در عرصه باقی‌مانده است. این اصلاحات و رفع نواقص، بقاء این تئوری در صحنه عمل را تضمین نموده است. (اسدی،

تدوین و گردآوری:
مهندس سعید محمودی ـ کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای دانشکده هنر دانشگاه اصفهان
مهندس عادل محمودی ـ دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه‌ای دانشگاه تربیت مدرس تهران ـ خبرنگار طراحی و برنامه‌ریزی شهری سرویس مسائل راهبردی خبرگزاری دانشجویان ایران

+ نوشته شده در  سه شنبه نوزدهم مهر ۱۳۹۰ساعت 20:13&nbsp توسط آی سن ایمری 



لینک منبع

سیر مدیریت شهری در ایران


 

فعالیتهای شهرداری را به شکل نوین بی‌تردید باید مربوط به دوره بعد از مشروطیت دانست. این دوران با تصویب قانون بلدیه در دوره اول مجلس شورای ملی به سال 1286 هـ.ش، آغاز گردید. نخستین شهرداریی که براساس قانون جدید تأسیس شد، شهرداری تهران بود که با تشکیلات جدید در همان سال (1286) تقریباً بلافاصله پس از تصویب قانون پایه‌گذاری شد و با تشکیلات جدید آغاز به کار کرد. پس از آن تا سال 1304، یعنی آغاز سلطنت پهلوی اول، مجموعاً 16 شهرداری ایران تأسیس شد.
قانون بلدیه (1286 هـ . ش.) با عدم موفقیت روبه‌رو شد. برخی از بخشهای آن به طور کلی به مرحله اجرا در نیامد و برخی دیگر به صورتی ناقص تحقق پیدا کرد و با مشکلاتی روبه رو شد. علت آن بود که نه مردم و نه دولت، هیچ یک از آمادگی لازم برای تحقق این قانون برخوردار نبودند. همراه و مقارن با تصویب قانون بلدیه سال 1286 هـ . ش . قوانین دیگری نیز به تصویب رسید: ابتدا قانون انجمنهای ایالتی و سپس قانون تشکیل ایالات و ولایات و دستورالعمل حکام. اما دلایلی چند جریان عادی و تکامل تدریجی حرکت به سوی شکل‌گیری نظام دموکراتیک را متوقف کرد یا با مشکلات فراوان مواجه ساخت.

در دوره سلطنت رضاخان، تأسیس شهرداریها تسریع یافت، به طوری که تا پایان سلطنت وی، بالغ بر 136 شهرداری تأسیس شد. شهرداریها در این دوره ، سازمانی کاملاً دولتی بودند. در سال 1309 ، قانون بلدیه لغو شد و قانون جدیدی تصویب شد که به موجب آن تأکید بر وابستگی انحصاری شهرداریها از حیث مالی و به تبع آن اداری و اجرایی به دولت و بودجه ملی ـ دولتی بود.
در دوران سلطنت پهلوی دوم نیز تغییراتی در قوانین اداره شهرها به وجود آمد. در سال 1328 قانون جدیدی تصویب شد که در شرایط تعیین شهردار، حقوق و مزایای او و همچنین واگذاری برخی اختیارات تازه به انجمنهای شهر تغییراتی ایجاد شده بود . در سال 1331 در لایحه الحاقی به قانون سال 1328، اختیارات انجمنهای شهر و قدرت مردم افزایش یافت.
از سال 1332 به بعد، بنا به دلایل سیاسی، تغییراتی در قانون سال 1331 ایجاد شد که در نهایت منجر به کاهش قدرت مردم شد. علاوه بر این، در دوران قبل از انقلاب، دو قانون نوسازی و عمران شهری و تأسیس شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران تصویب شد که به موجب ماده 7 قانون اخیر، شهرداریها مکلف به اجرای مصوبات این شورا بودند.

در زمان قبل از انقلاب، در بسیاری از شهرهای ایران از جمله تهران، انجمن شهر تشکیل شد، لکن چون اعضای این انجمنها بیشتر از طبقات ذی نفوذ و یا کسانی بودند که دولت و رژیم گذشته به آنان اعتماد داشت، این انجمنها نتوانستند منشأ اقدامات مؤثری شوند. شهرداران در واقع مدیر مطلق‌العنان شهر بودند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با توجه به تغییر بنیادین نظام سیاسی کشور، بر اداره شورایی کشور (در سطوح مختلف کشوری، استانی، شهری و روستایی) در قانون اساسی تأکید ویژه‌ای شده، به‌طوری که یک فصل از قانون اساسی به شوراها اختصاص یافته است.

مطابق اصل 100 قانون اساسی (برای پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی) و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان صورت می‌گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب می‌کنند.
در سطح شوراها، شورای اسلامی شهر جایگزین انجمن شهر شد و وظایفی که بر عهده این انجمن بود، برعهده شورای اسلامی واگذار گردید. براساس لایحه (تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران)، انتخاب شهردار بر عهده شورای اسلامی شهر و صدور حکم آن در شهرهای با جمعیت کمتر از دویست هزار نفر برعهده استاندار و در شهرهای بزرگتر برعهده وزیر کشور گذارده شد. مسایل و مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی هشت ساله مانع از تحقق شورای اسلامی شهر گردید.

در سال 1375 ( قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران) به تصویب مجلس شورای اسلامی و سپس تأیید شورای نگهبان رسید و در تاریخ 11/4/75 برای اجرا از طرف رئیس جمهور به وزارت کشور ابلاغ شده است.
این قانون دارای پنج فصل و نود و چهار ماده و پنجاه و یک تبصره می باشد. فصل اول این قانون تشکیلات شوراها را مورد بررسی قرار میدهد. فصل دوم درخصوص انتخابات (شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان)، و فصل سوم درخصوص وظایف شوراها (برحسب سطح تشکیلاتی در روستا، بخش و شهر) می باشد. فصل چهارم درخصوص رسیدگی به تخلفات است، و بالاخره فصل پنجم سایر مقررات را مورد بررسی قرار میدهد.
در مجموع، در فاصله سالهای 1358 تا سال 1375، تعداد 167 شهرداری جدید در کشور تأسیس شده است. در سال 1375 تعداد شهرداریهای کشور به 650 شهرداری رسید. تحولات مهم این دوره کاهش حمایتهای مالی دولت از شهرداریها می باشد، به طوری که شهرداریها مجبور به اتکا به منابع داخلی شده اند

تاریخچه طرح های شهری ایران

قبل از تهیه طرحهای شهری به شکل متداول کنونی ، طرح پیشنهادی شهر همدان، به عنوان اولین طرح شهری ، توسط کارل فریش ، مهندس چرم ساز، تهیه و به وزارت داخله پیشنهاد شد و در آبان ماه سال 1310 به تصویب وزارت داخله رسید. همچنین در سال 1324 ، بخش شهرسازی و طرحریزی در سازمانی موسوم به « سازمان اصل چهار ترومن» در ایران تشکیل شد و مسئولیت آن برعهده چند مهندس شهرساز، از جمله دکتر تورسن و مهندس گیبس ، نهاده شد. این عده نیز برای اولین بار مطالعات و طرحریزی سه شهر شیراز، اصفهان و سنندج را به زبان انگلیسی تهیه کردند (سعیدنیا، 1378).
علاوه بر این ، سربازان گروه صلح با امضای قراردادی بین هیئت عمران بین المللی آمریکا و وزارت کشور در دهه 30، به ایران آمدند و در وزارت کشور مشغول به کار شدند و برای بیشتر شهرها، طرح شبکه‌بندی و گذربندی تهیه کردند (سعیدنیا ، 1378).
طرحهای شهری با کیفیتی که در حال حاضر در کشور متداول است، از ابتدای برنامه سوم عمرانی کشور (1346ـ1341) آغاز شد. در سالهای اول اجرای برنامه عمرانی سوم، قرارداد تهیه طرح جامع بین سازمان برنامه و بودجه و تعدادی از مشاوران منعقد گردید. تا اینکه در سال 1343 وزارت آبادانی و مسکن و به دنبال آن شورای عالی شهرسازی تأسیس شد و نظارت در کار تهیه طرحهای جامع شهرهایی که قرارداد آنها قبلاً منعقد شده بود به عهده دبیرخانه شورای عالی شهرسازی محول شد و پس از مدتی عقد قراردادهای جدید در این مورد به دبیرخانه مذکور واگذار گردید (وزارت مسکن و شهرسازی، 1361).
اولین طرحی که به تصویب شورای عالی شهرسازی رسید، طرح جامع بندرلنگه بود که در سال 1345 تصویب شد. پس از آن در سال 1346، طرح جامع شهرهای بندرعباس، تهران، تبریز، قزوین و رشت به تصویب رسید. در سال 1347 نیز طرح جامع شهرهایی چون بندرانزلی ، همدان،
اهواز، بابل و بابلسر به تصویب رسید و روند تصویب طرحها در شورای عالی شهرسازی همچنان ادامه یافت ، به طوری که تا پایان سال 1378، 219 طرح جامع شهری به تصویب رسید. (وزارت مسکن و شهرسازی، 1379).

*http://www.arashrezaei.ir/tarikhcheh.html

+ نوشته شده در  سه شنبه نوزدهم مهر ۱۳۹۰ساعت 20:4&nbsp توسط آی سن ایمری 



لینک منبع

شبكه ي راه ها در بافت هاي فرسوده ي شهري



شبكه ي راه ها در بافت هاي فرسوده ي شهري


way



بي شك يكي از مهم ترين دشواري هاي بافت هاي فرسوده ي شهري ، نارسايي شبكه ي راه ها و دسترسي ها است . گذرهاي كم عرض ، پر پيچ و خم ، غير هندسي و ناهماهنگ با نيازهاي ترابري كاربري هاي مجاور ، افزون بر اين كه آمد و شد و دسترسي ها را براي اهالي اين نواحي دشوار مي كند ، تأمين خدمات و تأسيسات شهري مانند آتش نشاني ، آب رساني ، گاز رساني و مانند آن ها را نيز با دشواري رو به رو مي كند . از اين رو در زمان پيش آمدن بحران، مانند شرايط پس از وقوع زلزله نيز اين بافت ها به شدت آسيب پذير هستند و اميد به كمك رساني به هنگام به اين نواحي اندك است .


به تازگي موضوع بازسازي يا به سازي بافت هاي فرسوده ي شهر تهران در دستور كار قرار گرفته است . كاري بس دشوار كه نيازمند منابع چشمگير مالي و اجرايي است . گذشته از مسائل مديريتي و دشواري هاي اجرايي اين طرح ، پرسش اين است كه ترميم يا بازسازي شبكه ي راه هاي اين بافت ها بايد به چه سمت و سويي هدايت شود و اصولاً راهبردها و راهكارهاي به سازي اين گونه شبكه ها چيست ؟ در اين جا كوشش شده با شناسايي زمينه هاي شكل گيري اين بافت ها ، به راهبردهاي طراحي دوباره ي آن ها پرداخته شود.


ادامه مطلب





لینک منبع

سيستم اطلاعات جغرافيايي و كاربرد آن در مكان‌يابي



GIS


تاريخچه سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي


 


منشأ پيدايش سيستم اطلاعات را به ابتداي پيشرفت فن نقشه‌كشي نسبت مي‌دهند و اواسط قرن 18 م، شروع اولين نقشه‌هاي دقيق را ذكر كرده‌اند. همچنين گفته مي‌شود كه تا قبل از تهيه نقشه‌هاي با كيفيت مناسب، تهيه و رسم دقيق مختصات فضايي ممكن نبود، ايده ثبت لايه‌هاي مختلف اطلاعات بر روي يك سري نقشه كه در يك نقشه بايد مشترك هستند در زمان جنگ‌هاي داخلي آمريكا بوجود آمد. صاحبنظران، به درك تكنيك پردازش اتوماتيك اطلاعاتي جغرافيايي را هرمان هول‌ريس مي‌دانند و در دهه‌هاي 1960 و 1970 گرايش نوين در شيوه‌هاي بكارگيري نقشه در ارزيابي منابع اراضي و برنامه‌ريزي به وجود آمد، معلوم شد كه عوامل گوناگون سطح زمين مستقل از يكديگر عمل نمي‌كنند و لذا سعي شد كه از شيوه‌هاي كلي و چند رشته‌اي استفاده شود. ايده GIS براي اولين بار توسط دكتر تاملينسون در سال 1960 در كانادا مطرح گرديد. وي در شركت عكسبرداري هوايي كار مي‌كرد و با حجم وسيعي از اطلاعات سروكار داشت سامان دادن به اين حجم اطلاعات وي را نيازمند به ابزار قوي نمود. لذا در سال 1963 طرح سيستم اطلاعات جغرافيايي كانادا را ارائه نمود. در عمل نتيجه سعي و تلاش شركت عكسبرداري هوايي كانادا در اواخر دهه 1960 نمايان گشت. تلاش محققين در سال‌هاي 70-1960 ارائه طرح تكنولوژي لازم براي ارزيابي و تجزيه و تحليل مختلف داده‌هاي جغرافيايي بود. مطالعات و بررسي‌هاي مربوط به طراحي و ايجاد سيستم اطلاعات جغرافيايي توسط گروههاي علمي، تجاري و دانشگاهي براي اولين بار در دهة 1980 شروع گرديد. اولين كنفرانس GIS توسط انجمن بين‌المللي جغرافيايي كانادا با شركت 40 نفر جنبه جهاني به خود گرفت، در حال حاضر تقريباً در تمامي دانشگاههاي معتبر جهان رشته‌هاي مختلف به تدريس اين علم پرداخته مي‌شود.


ادامه مطلب





لینک منبع

سيرتحول تهيه طرحهاي توسعه شهري در جهان و ايران



سيرتحول تهيه طرحهاي توسعه شهري در جهان و ايران



چكيده


تهيه و تدوين برنامه هاي توسعه شهري در جهان و ايران با مفهوم امروزي از قدمت زيادي برخودار نيست ولي تلاش هاي انجام گرفته در اين خصوص به زمان هاي گذشته باز مي گردد، نخستين تلاش هايي كه به نوعي در راستاي نظم دهي به سكونتگاه انساني بوده است كه اولين سرچشمه هاي تدوين برنامه توسعه را فراهم نموده است.


در يك تقسيم بندي عمده مي توان 4 مرحله زير را براي سير تحول طرح هاي توسعه شهري در جهان برشمرد.


به ادامه مطلب توجه کنید.





لینک منبع

ساختار شبکه هاي ارتباطي در شهر



ساختار شبکه هاي ارتباطي به سه نوع تقسيم مي شود:


الف) نوع شعاعي :در اين نوع ،تمرکز در نقطه مرکزي قرار دارد و تمام خيابان ها به اين مرکز ختم مي شود و باعث مي شود که خيابانها به صورت شعاع هايي در حول آن نقطه مرکزي افزايش يابند.


ب) نوع قطاعي :ساختار خيابان ها با در نظر گرفتن مساحتي از همه جهات بدون هيچ گونه محدوديتي قابليت توسعه دارد .اغلب به منظور کوتاه کردن مسير شکل توسعه دياگونالي يا به صورت مورب مي باشد .براي مسافت هاي طولاني امکانات زيادي در رابطه با نحوه کاربري آن وجود دارد.


ج) نوع دايره اي : ساختار متمرکز شده بر روي دايره ،فقط در زمان ارتباط به صورت شعاعي يا جهت کوتاه کردن مسير قطاعي عمل مي نمايد.


ادامه مطلب را دنبال کنید





لینک منبع

معرفی رشته جغرافیا – برنامه ریزی شهری – مقطع کارشناسی


دوره کارشناسی جغرافیا و برنامه ریزی شهری یکی از برنامه های علمی وهنری آموزش عالی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران با اهداف مشروحه زیر تهیه و تدوین شده
1-1: تربیت کادر متخصص و متعهد برای انجام امور شهرسازی و تهیه طرحهای جامع شهری
2-1 ایجاد فضای مناسب تحقیق و پژوهش در امر توسعه شهری، بهسازی، نوسازی و ساماندهی شهرهای موجود و ایجاد شهرهای جدید
3-1 تغذیه سازمانها و نهادهای مربوطه از نظر کارشناسی برای اجرا و نظارت در اجرای طرح ها و پروژه های عمرانی شهری و منطقه ای.

طول دوره تحصیل

طول دوره کارشناسی 4 سال است. نظام آموزش واحدی بوده و کلیه دروس نظری و عملی در حداکثر هشت ترم ارائه می گردد.
داوطلبان شرکت کننده در این رشته در صورت داشتن « دیپلم ریاضی فیزیک یا علوم تجربی» می توانند در کنکور سراسری در این رشته شرکت نمایند.

تعداد واحدها

134 واحد شامل عمومی 20واحد – پایه 51 واحد – تخصصی 59 واحد و 4 واحد دروس اختیاری ارائه میگردد.

نقش و توانایی یا کارایی

طول دوره کارشناسی 4 سال است. نظام آموزش واحدی بوده و کلیه دروس نظری و عملی در حداکثر هشت ترم ارائه می گردد.
داوطلبان شرکت کننده در این رشته در صورت داشتن « دیپلم ریاضی فیزیک یا علوم تجربی» می توانند در کنکور سراسری در این رشته شرکت نمایند.
گروههای جغرافیایی متقاضی تاسیس این رشته ضرورتاً بغیر از شرایط عام ملزم به داشتن یک عضو کادر علمی با درجه دکتری در رشته های « جغرافیا و برنامه ریزی شهری» « برنامه ریزی شهری» و « برنامه منطقه ای» باشند.
دانشجویان این رشته حداقل باید در 15 روز گردش علمی شرکت کنند که نحوه اجرای آن توسط گروه مجری تعیین می شود.

ضرورت و توانایی

از آنجائیکه ایران کشوریست که در مرحله گذار از شیوه زندگی سنتی به شیوه زندگی شهری قرار گرفته و برای دهه های آینده رشد و توسعه سریع شهری خواهد بود و از طرف دیگر شهرهای موجود بخاطر قدمت تاریخی و طول مدت حیات در برخی از بخش ها رو به فرسودگی می روند لذا تربیت کارشناسان این رشته در تهیه و اجرای طرح ها ایران را از نظر تخصص شهرسازی و برنامه ریزی منطقه ای بی نیاز خواهد کرد.

+ نوشته شده در  سه شنبه نوزدهم مهر ۱۳۹۰ساعت 14:50&nbsp توسط آی سن ایمری 



لینک منبع